२०८१ असार ३१ गते | 14th of July 2024

गठबन्धन सरकार चलाउन मोदीलाई कति सहज?

गठबन्धन सरकार चलाउन मोदीलाई कति सहज?
Sanchar_np प्रकाशित: २०८१ जेठ २३ गते १४:३९

काठमाडौं। भारतमा भएको आम निर्वाचनको नतिजामा सत्तारुढ दल भारतीय जनता पार्टी (भाजपा)ले बहुमत हासिल गर्न नसकेपछि गठबन्धनको सरकार बनाउनु पर्ने बाध्यता बनेको छ। भाजपाले यस निर्वाचनमा २४० सिट मात्र जितेपछि अब सरकार बनाउन अन्य दलमा भर पर्नुपर्ने भएको हो।

भाजपा नेतृत्वको एनडीए गठबन्धनले २९२ सिट जितेपनि भाजपा सहयोगी दल भरपर्दो नभएको भन्दै भारतमा राजनीतिक अस्थिरता हुने आशंका गरिएको छ।

भाजपा सरकारमा रहन अब विहारका नितिशकुमार र आन्ध्र प्रदेशका चन्द्रबाबु नायडुको साथ अनिवार्य भएको छ। राजनीतिक इतिहासमा दुवै अस्थिर मानिने भएकाले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको तेस्रो कार्यकाल सहज नहुने विश्लेषण हुन थालेको छ।

त्यस्तै यसअघिका दुई निर्वाचनमा कमजोर रहेको विपक्षी दल यस पटक २३४ सिट जितेर सशक्त विपक्षी र तालमेल मिलेमा सरकार गठन गर्न समेत गर्नसक्ने अवस्थामा रहेको छ। यस निर्वाचनले नरेन्द्र मोदीलाई कमजोर बनाएको देखिएको छ। यस अघि भाजपाले २०१४ मा २८२ र २०१९ मा ३०३ सिट जितेर आफ्नै बहुमतको सरकार चलाएका मोदी अब गठबन्धन दललाई हरेक दिन खुशी राखेर सरकार चलाउनुपर्ने बाध्यात्मक अवस्थामा पुगेका छन्।

जेडीयूका अध्यक्ष र बिहारका मुख्यमन्त्री नितिश कुमार, जो इन्डिया गठबन्धनका निर्माता मध्ये के थिए, उनी गत जनवरीमा मात्र पक्ष परिवर्तन गरेर एनडीएमा सामेल भए। बिहारमा एनडीएसँग सरकार बनाए र यो गठबन्धनसँग लोकसभा चुनाव पनि लडे। उनको दलले विहारमा अपेक्षित भन्दा राम्रो प्रदर्शन गर्यो र १२ सिट जित्यो।

त्यस्तै आन्ध्र प्रदेशका पूर्व मुख्यमन्त्री चन्द्रबाबु नायडुको तेलगु देशम पार्टीले १६ सिट जितेको छ। आम चुनावको साथसाथै, यहाँ विधानसभा चुनाव पनि भयो, जसमा नायडुको दलले १७५ मध्ये १३५ सिट जितेर अत्याधिक बहुमत हासिल गरेको छ।

यसमा चाखलाग्दो कुरा के छ भने नितिशकुमार र नायडु दुवैले केही समयअघिसम्म केन्द्रको मोदी सरकारविरुद्ध मोर्चा खोलेका थिए र त्यही भएर अहिले एनडीए गठबन्धनमा उनीहरूको हैसियत निकै महत्त्वपूर्ण भएको छ। मोदी र भाजपाले अब यी पुराना सहयोगीहरूसँग सरकार बनाउनको लागि समन्वय गर्नुपर्नेछ।

मोदीका चुनौती
पछिल्लो मतपरिणाम पछि यी दुई नेताले सत्ता समीकरणमा किङ्गमेकरको भूमिका निर्वाह गरेका छन्। नितीशकुमार र चन्द्रबाबु नायडुको बैसाखी बिना यो सरकार चल्न सक्दैन र दुवैको शत प्रतिशत भरोसा गर्न सकिने अवस्था समेत रहेको छैन।

दुवैजना पुराना र अनुभवी राजनीतिज्ञ हुन्, साथै विशेष किसिमको राजनीतिक सोच भएका छन् र यो शक्तिको समीकरणमा उनीहरूले ठुलो भूमिका खोज्ने छन् र आफूले चाहेको गर्न खोज्ने छन्।

मोदीका अगाडि सबैभन्दा ठुलो चुनौती १० वर्षको कार्यकालमा प्रधानमन्त्री र गृहमन्त्री स्वयम् बाहेक सत्तामा कसैको सहभागिता थिएन, अब सत्तामा सहभागिता बढाउनु पर्ने र अरुको कुरा नसुनेमा सत्ताबाट बाहिरिनु पर्ने अवस्था आउने देखिएको छ।

मोदी गठबन्धनको सरकार चलाउन अनुभवी नेता होइनन्। २००२ देखि २०२४ सम्म तीन पटक मुख्यमन्त्री र दुई पटक प्रधानमन्त्री भइसके, उनले सबै बहुमतको सरकार चलाए। अब अचानक समन्वय र सहमतिको राजनीति गर्ने बाटोमा अगाडि बढेका छन्। अब यो सरकारको दिगोपन उसले यो नयाँ भूमिकालाई कत्तिको राम्रोसँग ग्रहण गर्छ भन्नेमा नै भर पर्ने भारतीय राजनीतिक विश्लेषक बताउँछन्‌।

यसअघि अटल विहारी पाजपेयीले सन् १९९९ मा एनडीए गठबन्धनमा २४ दल सामेल गरेर पाँच वर्ष सरकार चलाएका थिए।

नितिश र चन्द्रबाबु यसअघि मोदी विरोधी रहेकाले अहिले तत्कालका लागि एनडीएको सरकार बनेपनि निकट भविष्यमा इन्डिया गठबन्धनको सरकार बन्ने विश्लेषण भइरहेको छ। यसका लागि एउटा तर्क मोदीको उमेर पनि हो। मोदी अहिले ७४ वर्षका भए र अर्को वर्ष ७५ वर्ष पुग्दै छन्।

भाजपामा ७५ वर्षको उमेर हदबन्दी लगाइएको छ। यदि यो मोदीको हकमा लागू भयो भने उनी अर्को वर्ष सरकारको नेतृत्वबाट हट्ने छन्। मोदी हटेसँगै गठबन्धन टुट्ने विश्लेषण पनि भइरहेको छ।

यसैबीच विपक्षी दलहरूले पनि सरकार बनाउन प्रयास गर्ने संकेत गरेका छन्। उनीहरूले मोदीको राजनीतिक हार भएको उल्लेख गर्दै सरकारमा बस्ने हक नभएको बताएका छन्।

 

प्रतिक्रिया

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Verified by MonsterInsights